4.10.2025

Ramsay Hunt vs. Bell’s palsy – jak je odróżnić?

Autor: NeuroFace

Porażenie nerwu twarzowego jest jednym z najczęstszych zaburzeń mimiki, które wpływają na wygląd i codzienne funkcjonowanie. Dwie najczęstsze przyczyny nagłego osłabienia mięśni twarzy to porażenie Bella (Bell’s palsy) oraz zespół Ramsaya Hunta. Chociaż obie choroby prowadzą do jednostronnego porażenia nerwu twarzowego, różnią się przyczyną, objawami i rokowaniem. Wiedza na temat tych różnic pomaga szybciej rozpoznać zagrożenie i skontaktować się z lekarzem we właściwym momencie. Poniższy artykuł w prosty sposób wyjaśnia najważniejsze cechy obu schorzeń, wskazuje, kiedy należy pilnie zgłosić się do specjalisty oraz opisuje, jak aplikacja NeuroFace może wesprzeć rehabilitację.

Czym jest porażenie Bella?

Porażenie Bella to schorzenie, w którym dochodzi do nagłego osłabienia lub paraliżu mięśni mimicznych po jednej stronie twarzy. Przyczyną jest zapalenie i obrzęk siódmego nerwu czaszkowego, czyli nerwu twarzowego. Dokładny mechanizm powstawania choroby nie jest w pełni poznany, jednak uważa się, że udział mogą mieć infekcje wirusowe (np. wirus opryszczki), choroby autoimmunologiczne oraz stres. Do głównych objawów należą:

• Nagły początek – osłabienie mięśni rozwija się w ciągu kilku godzin lub dni.
• Opadanie kącika ust i trudność w zaciskaniu powieki; twarz staje się asymetryczna.
• Zaburzenia smaku, łzawienia i suchość oka. Czasami także ból ucha lub bóle głowy.

Porażenie Bella nie jest zazwyczaj groźne. U większości osób objawy ustępują samoistnie w ciągu kilku miesięcy. Mimo to nagłe osłabienie połowy twarzy zawsze wymaga konsultacji lekarskiej, ponieważ podobny obraz może występować w udarze mózgu. Lekarz może zlecić badania, aby wykluczyć inne choroby, oraz wdrożyć leczenie przeciwzapalne (steroidy) lub przeciwbólowe.

Czym jest zespół Ramsaya Hunta?

Zespół Ramsaya Hunta (RHS) to rzadkie schorzenie wywołane reaktywacją wirusa ospy wietrznej i półpaśca (varicella-zoster). Po przechorowaniu ospy wietrznej wirus pozostaje w uśpieniu w zwojach nerwowych, a późniejsza reaktywacja w obrębie nerwu twarzowego może wywołać paraliż i ból. Klasyczną triadę objawów stanowią:

• Jednostronne porażenie mięśni twarzy (podobnie jak w porażeniu Bella).
• Silny ból ucha (otalgia), który często poprzedza inne symptomy.
• Pęcherzykowata wysypka na małżowinie usznej, kanale słuchowym lub języku.

Dodatkowo mogą wystąpić inne objawy, takie jak utrata słuchu, szum w uszach, zawroty głowy (vertigo), nadwrażliwość na dźwięki i zaburzenia smaku. U części pacjentów wysypka może nie pojawić się wcale – jest to wariant zwany zoster sine herpete i może być trudny do odróżnienia od porażenia Bella. RHS jest poważniejszy niż porażenie Bella; powrót do pełnej funkcji uzyskuje zaledwie około 70 % pacjentów, podczas gdy w porażeniu Bella ponad 90 % osób wraca do normalnej mimiki.

Kluczowe różnice między porażeniem Bella a zespołem Ramsaya Hunta

Chociaż oba schorzenia prowadzą do podobnego objawu - nagłego porażenia mięśni twarzy - istnieją istotne różnice. Poniżej przedstawiono je w czytelnej formie.

Przyczyna i mechanizm

• Porażenie Bella: przyczyna w większości przypadków pozostaje niejasna; często wiąże się z procesem zapalnym lub infekcją wirusową, która prowadzi do obrzęku nerwu twarzowego.
• Ramsay Hunt: jednoznacznie związany z reaktywacją wirusa varicella‑zoster (półpasiec), który atakuje nerw twarzowy oraz pobliskie struktury. Wysypka i ból ucha wynikają z zajęcia zwoju kolanka nerwu twarzowego.

Objawy kliniczne

• Porażenie Bella: nagła asymetria twarzy, opadanie kącika ust, trudności w domknięciu powieki, zaburzenia smaku i nadwrażliwość na dźwięki. Objawy pojawiają się nagle i osiągają maksymalne nasilenie w ciągu 48–72 godzin
• Ramsay Hunt: oprócz paraliżu mięśni występuje silny ból ucha i pęcherzykowata wysypka na małżowinie, kanale słuchowym lub w jamie ustnej Często towarzyszą mu zawroty głowy, szumy uszne, utrata słuchu i zaburzenia równowagi

Rokowanie i przebieg

• Porażenie Bella: większość pacjentów odzyskuje pełną sprawność w ciągu kilku miesięcy. U około 10 % osób może rozwinąć się synkineza (mimowolne skurcze mięśni).
• Ramsay Hunt: rokowanie jest gorsze – około 30 % pacjentów może mieć trwałe deficyty mimiki. Objawy są często bardziej nasilone, a ryzyko synkinezy jest większe.

Dodatkowe różnice

• Wysypka i ból ucha: charakterystyczne dla RHS, rzadko występują w porażeniu Bella.
• Inne nerwy: w RHS mogą być zaangażowane dodatkowe nerwy czaszkowe (np. nerw przedsionkowo‑ślimakowy), co prowadzi do objawów słuchowych i równowagi. W porażeniu Bella zwykle zajęty jest tylko nerw twarzowy.
• Czas trwania i nasilenie: w RHS paraliż często rozwija się szybciej i jest bardziej nasilony niż w porażeniu Bella, a powrót do zdrowia trwa dłużej.

Kiedy pilnie do lekarza?

Nagłe osłabienie połowy twarzy zawsze wymaga szybkiej konsultacji medycznej, ponieważ może być objawem udaru, który stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Cleveland Clinic podkreśla, że objawy porażenia Bella są podobne do objawów udaru, dlatego konieczne jest jak najszybsze badanie. W przypadku zespołu Ramsaya Hunta szybkie rozpoczęcie leczenia jest kluczowe - lekarze z Banner Health wskazują, że podanie leków przeciwwirusowych i steroidów w ciągu 72 godzin od pojawienia się objawów znacznie zwiększa szansę na pełne wyzdrowienie. W praktyce do lekarza należy zgłosić się natychmiast, gdy wystąpi:

• Nagłe opadanie kącika ust, trudność w zamknięciu oka lub brak mimiki - nie czekaj, ponieważ wczesna diagnoza umożliwia szybsze leczenie.
• Silny ból ucha lub wysypka w okolicy ucha/twarzy - może sugerować reaktywację wirusa varicella-zoster i wymagać leczenia przeciwwirusowego.
• Dodatkowe objawy neurologiczne takie jak zawroty głowy, szumy uszne, utrata słuchu czy zaburzenia równowagi.

“RHS może spowodować poważne i długotrwałe problemy, jeśli nie zostanie szybko leczony. Leczenie w ciągu trzech dni od pojawienia się objawów daje największą korzyść” - podkreśla dr Heather Coffman, otolaryngolog z Banner -University Medicine

Diagnostyka i leczenie

Rozpoznanie obu chorób opiera się na badaniu klinicznym: lekarz ocenia mimikę twarzy, sprawdza obecność wysypki lub bólu ucha i analizuje historię choroby. Dodatkowe badania, takie jak elektromiografia (EMG) czy badania obrazowe (MRI), mogą być konieczne, aby wykluczyć inne przyczyny porażenia nerwu twarzowego. Leczenie obejmuje:

1. Leki przeciwzapalne i przeciwwirusowe - w porażeniu Bella stosuje się głównie sterydy (prednizon) w celu zmniejszenia obrzęku nerwu. W RHS dodaje się leki przeciwwirusowe (acyklowir, walacyklowir) i środki przeciwbólowe.
2. Ochronę oka - jeśli powieka nie zamyka się w pełni, konieczne są krople nawilżające, maści i czasem zaklejanie oka w nocy, aby zapobiec uszkodzeniu rogówki.
3. Rehabilitację i fizjoterapię - ćwiczenia mięśni twarzy, masaże oraz elektrostymulacja pomagają przywrócić funkcję mięśni i poprawić symetrię.
4. Regularne konsultacje - kontrolne wizyty u specjalistów (neurologa, otolaryngologa, okulisty) pozwalają monitorować postępy i wcześnie wykrywać powikłania.

Jak NeuroFace może pomóc?

Aplikacja NeuroFace powstała, by wspierać osoby z porażeniem nerwu twarzowego w rehabilitacji. Dzięki prostemu interfejsowi mobilnemu:

• Oferuje ćwiczenia mimiczne, które można wykonywać w domu.
• Umożliwia monitorowanie postępów – aplikacja zapisuje sesje ćwiczeń i pomaga obserwować zmiany w mimice w czasie.
• Przypomina o regularnych ćwiczeniach i edukuje użytkowników na temat higieny oka, pielęgnacji skóry oraz zasad bezpiecznej rehabilitacji.
• Współpracuje ze specjalistami – dane z aplikacji mogą być udostępniane lekarzom i fizjoterapeutom, co pozwala lepiej dostosować terapię.

NeuroFace nie zastępuje wizyty lekarskiej, ale może być cennym uzupełnieniem profesjonalnej rehabilitacji. Naszym celem jest ułatwienie pacjentom codziennej pracy nad mimiką oraz zapewnienie motywacji do regularnych ćwiczeń.

Podsumowanie

Porażenie Bella i zespół Ramsaya Hunta to dwie różne przyczyny jednostronnego paraliżu twarzy. Porażenie Bella jest zwykle przejściowe i niegroźne, a jego przyczyna pozostaje często nieznana. Ramsay Hunt wynika z reaktywacji wirusa varicella‑zoster i charakteryzuje się bólem ucha oraz wysypką, a rokowanie jest gorsze. W obu przypadkach kluczowe jest szybkie zgłoszenie się do lekarza, aby wykluczyć udar i jak najszybciej rozpocząć leczenie. Najlepsze efekty osiąga się dzięki wczesnej terapii farmakologicznej, ochronie oka i regularnej rehabilitacji. Aplikacja NeuroFace może pomóc w codziennym treningu mimiki, jednak kontakt z lekarzem i fizjoterapeutą pozostaje najważniejszy.


Źródła

• Cleveland Clinic - informacje o objawach, przyczynach i konieczności szybkiej konsultacji przy porażeniu Bella (my.clevelandclinic.org).
• Banner Health - różnice między porażeniem Bella a zespołem Ramsaya Hunta oraz znaczenie leczenia w ciągu 72 godzin (bannerhealth.com).
• StatPearls/NCBI - opis klasycznej triady objawów RHS, wariantu bez wysypki (zoster sine herpete) i porównanie rokowania z porażeniem Bella (ncbi.nlm.nih.govncbi.nlm.nih.gov).
• Cleveland Clinic - statystyki dotyczące częstości występowania i objawów z dodatkową informacją o innych chorobach powodujących paraliż (my.clevelandclinic.org).